Sormen gehiago eman

Gaurkoan Ete (Enpresa txiki eta ertainak) bateko enplegatuak beraien sormen ahalmen gehiago enpresan nola eman aztertzen aritu gara. Produktu globalak dituenez, lehiakorrak izatea da beraien erronka ia bakarra. Eta Towers Perrin kontsultorak egindako azterketa baten datuak eta ondorioak erabili ditugu. Bere lanean, USA, Canada, Alemania eta Frantzia bezalako 16 naziotako enpresa handi eta ertainetako 86.000 enplegatu galdekatu zituen.

Torres Perrin-eko adituek diotenez, pertsonen ahalmena balio erantsia emateko enpresa lehiakorragoak izaten laguntzeko, era honetako hierarkian sailka daitezke:
- Pasioa.......: % 35
- Sormena…..: % 25
- Iniziatiba….: % 20
- Intelektoa..: % 15
- Ardura.......: % 5
- Obedientzia.: % 0
Batuketa……..: % 100
Kontzeptu bakoitza ebaluatzeko, Towers Perrin-eko adituak 9 galderaz osatutako taula bat erabili zuten, enplegatuen lanerako konpromisoa neurtzen zituztenak:
1- Erakundearen etorkizunaz benetan nago arduratuta.
2- Besteei no nabilen lanean esateko harro nago.
3- Lanak errealizatze sentimendua ematen dit.
4- Nire erakundea lan toki on bezala gomendatuko nieke adiskideei.
5- Nire erakundea konena ematera inspiratzen nau.
6- Erakundearen arrakastan nire departamenduak nola eragiten duen ondo ulertzen dut.
7- Erakundearen helburu orokorretan nire lana non kokatzen ondo ulertzen dut.
8- Normalean espero daitekeena baino saiakera handiagoa egiteko prest nago, erakundearen arrakastari laguntzeko.
9- Pertsonalki motibatuta nago erakundearen arrakastan laguntzeko.

Lagina hiru multzo ezberdinetan banatu zen: “oso motibatuak”, “neurrian motibatuak” eta “desmotibatuak”. Ondorio orokorra, enplegatuen gehiengo handi bat, edozein maila edo nazio dela ere, erakundearekin gutxi konprometituta daudela izan zen: lehen taldean % 14, bigarrenean % 62, eta % 24 desmotibatuen taldean. Horrela, aztertutako estatuetako enplegatuen % 86 beraien ahal izango zutena baino gutxiago ematen ari dira, gizakiaren ahalmenaren xahutze eskandalagarria izanik. Horrek egiaztatzen du zergatik den erakunde eta enpresa asko, bertan lanean dabilen jendea baino gaitasun urriagokoa.
.

Toyotaren bidea

Gabon hauetako liburuetako bat "Toyota talent. Developing your people the Toyota way" izan da. Beste post baten Toyota eta bere ideien paper-zorroaren kudeaketari buruz aritu ginen hain erraza, teorian behintzat, dirudien “A3 ereduarekin”. Eta gaur enpresa bera ekartzen dugu gogora, munduko kotxe ekoizlerik errentagarriena delako, abantaila handiarekin gainera. Baina garrantzitsuena bere arrakastaren gakoetako baten oinarria “front line”ko langileak inplikatzeko ahalmenean dago, hots produktuarekin zuzenean aritzen diren langileena, eraginkortasuna eta kalitatea etengabe hobetzeko. Ondoko lau arlotan agertzen da:
1- Segurtasuna: lesioak ekidin, ergonomia aplikatuz, eta arrisku-guneak konpondu.
2- Kalitatea: akatsak ekidin, bitarteko kontrolak ipiniz, ezarritako estandarrak betetzeko.
3- Teknika: mugimendu eraginkorrak, eta lanerako metodo bereziak.
4- Kostuak: lehengaien erabilera egokia.
Berrogei urtetik gorako Toyotaren etengabeko hobekuntzaren ahalmena, arazo konplexuei irtenbideak aurkitzeko enplegatu “arruntak” duten sormenean oinarritu da. Hori horrela, Toyotaren barnean badira "TPS-Toyota Production System"-ari horrela deitu ordez, "TPS-Thinking People System" esaten diotenak. Azalpen bakarra dirudi, adibidez 2005. urtean soilik japoniar langileetatik enpresak 540.000 hobekuntza proposamen jaso izatearena.
.

Gabon Zoriontsuak

Adiskide batek alboko lotoaren tipa bidali zidan duela egun batzuk, partekatuak izateko diren ondoko 21 esaera txinatarrekin:
1- Jendeari jasotzea uste duena baino gehiago eman, eta pozik egin hori.
2- Hitz egitea laket zaizun gizakume/emakume batekin ezkondu. Adinez aurrera joan ahala, zure elkarrizketarako gogoa aberastu egingo da.
3- Entzuten duzun dena ez sinetsi, duzun dena ez gastatu, eta nahi adina ez lorik egin.
4- “Maite zaitut” diozunean, sakoneko sentimenduaz esan.
5- “Sentitzen dut” diozunean, egon beste pertsonaren begietara so.
6- Gutxienez ezkondu baino sei hilabete lehenagotik egon ezkon-hitza emanda.
7- Lehen begiradako amodioan sinetsi.
8- Besteen ametsen gain ez barrerik egin. Ametsik ez dituzten pertsonak, ez dute askorik.
9- Sakon eta kartsu maite. Zaurituta atera zaitezke, baina bizitza erabat bizitzeko era bakarra da.
10- Desadostasunean, zuzentasunez borrokatu. Izenik ez eman.
11- Jendea ez epaitu bere familiarengatik.
12- Lasai hitz egin, eta agudo pentsatu
13- Zuk erantzutea nahi ez duzun galdera egiten badizute, irribarre egin eta galdetu berari “ea zergatik gura duen hori jakin”.
14- Gogoratu amodio handiak eta erronka handiak, beti arrisku handiaz inguratuta daudela.
15- Osasuna esan norbaitek doministiku egiterakoan.
16- Galtzen duzunean, ikasgaia ez galdu.
17- Hiru “E” letrak gogoratu: Errespetua zeure buruarengan; Errespetua besteekiko, eta Erantzukizuna norberaren ekintza guztiengatik.
18- Ez utzi liskar txiki batek adiskidetasun handi bat zauritzen.
19- Akats bat izan duzula konturatzen zarenean, berehala hartu zuzentzeko neurriak.
20- Dei bat erantzuteko telefonoa jasotzen duzunean irribarre bate gin, beste aldeko pertsonak ahotsa entzundakoan antzemango du eta.
21- Bakarrik igaro denboraren bat.
.

Akatsetatik ikasi

Beti ikasten da gehiago norberaren akatsetatik, baina hobe da besteen akatsetatik ikastea. Fernando Trias de Bes ospetsuak gauza bera esaten du bere "Ekintzailearen liburu beltza. Porrotaren faktore gakoak" liburu bikainean. Aste honetan egindako Negozio Planaren tailer baten, bere atal bakoitzeko akats nagusienak aztertu ditugu, 90 inguru guztira:
1- Laburpen exekutiboa,
2- Marketing plana,
3- Ekoizpen plana,
4- Pertsonen plana,
5- Koadro ekonomiko-finantzarioak, eta
6- Negozio berriaren jaulkipena.
Ohi bezala, bereziki koadro ekonomiko finantzarioak osatzerakoan egiten diren akatsetan sakondu dugu gehien, funtsezkoak direlako:
- Salmenta koadroa,
- Ustiapen edo galdu-irabazien kontua,
- Altxortegi koadroa, eta
- Balantzea.

Badira pertsonak negozio berriaren zailtasunetan arreta jarri beharrean, beti baikor aritzen direnak, altu hegan eginaz. Premiazkoa eta beharrezkoa da hori, Baina oinak lurrean mantenduz. Eta enpresa-sormenaren gurua den Richard Floridak esaten duen moduan “Kritika guztiak opariak dira, egoki hartu ezkero hobetzeko balio baitute”.
.

Pizgarriak eta sormena

MIT- Massachusetts Institute of Technology ospetsuko Sloan School of Management-ek berriki argitaratu du Pierres Azoulay, Gustavo Manso eta Joshua Graff Zivin-en honako artikulu bikaina: “Incentives and Creativity: Evidence from the Academic Life Sciences”. Bertan, finantzazio mota batzuk ikertzaileei askatasun maila handiagoa ematen die epe motzeko emaitzetatik askatuz, ikerkuntza akademiko berritzaileagoak eta eragin handiagokoak lortzeko. Lanak 1993tik 2006ko epeko 73 biologoen emaitzak aztertu ditu, HHMI - Howard Hughes Institutu Medikoak epe luzerako finantzatutakoak, eta bestalde 393 eta 92 zientzialariren bi taldeenak, NIH – Osasunaren Institutu Nazionalak hiru urtetarako finantzatuak.

Lanak adieraztenn duenez, HHMIren epe luzerako finantzazioak biologoei arriskuak hartzeko adorea ematen die, ikerkuntzako hasierako porrotak toleratuz. Horrek eragin handiko argitalpenen bikoitzak sortzera eramaten dituzte, epe ertainera eta ikerkuntzaren helburu zehatzetara lotuta dauden biologoekin alderatuz. Ikertzaileek emaitza oparoak lortzeko, eta ez soilik gehikuntzazko aurrerapenak, garrantzitsua da epe luzeko etorkizuna ziurtatzea, esperimentatu ahal izateko eta potentzialki porrota jasan. Indexatutako aldizkari onenen %5ean, HHMIk finantzatutako zientifikoen argitalpenak bikoiztu egin zituzten beste taldeenekin alderatuz , eta hirukoiztu top-eko %1an. Azoulayk dioenez “Sormena aztertzen duten pertsona beste definizio daude sormenarenak. Baina azkelandian, sormena ezohizko emaitza onetan neurtzen da”. Hori horrela izanik, NIHren finantzazioen lana estimatzen du, uste duelako “Finantzazio mota desberdinak egoteak zientziari bere osotasunean lagun diezaioke, onurak ekosistema guztiko ikerkuntzarengandik lortuko zituelako. Garrantzitsua da zorro zabala izatea, alderdi eta mekanismo asko hartuz bere gain, garrantzitsua baita ikerkuntza zein emaitzen ustiapena".
.

Arrakastaren eta porrotaren faktoreak

Gaur eguerdian, Rodrigo Mercado Zuazolak 1545ean eraikitako Oñatiko Sancti Spiritus unibertsitate zaharreko areto nagusian, Colombiako Universidad de Ibagué-ko irakaslea den Diana Varelak bere doktoretza tesia aurkeztu du. Lanaren titulua honakoa da: "Caracterización de los intra-emprendimientos en empresas de Mondragón en España y de Ibagué en Colombia", eta azken 5 urtetan bere zuzendaria izateko aukera izan dut. Bikain “cum laude”-ko nota jaso du bere lanak, merezimendu osoz. Epaimahaian honakoak osatu dute: Deustuko Unibertsitateko Maria Jose Aranguren Drea., Errioxako Unibertsitateko Eduardo Rodríguez Osés Drea., Euskal Herriko Unibertsitateko Imanol Basterretxea Drea., eta Mondragon Unibertsitateko Jaione Ganzarain eta Jose Maria Luzarraga Dreak.

Tesia ekintzailetasunaren teoriaren azterketarekin hasten da, autore ugari azalduz, hala nola Dick, Fry, Macrae, Pinchot, Drucker, Hill, Gibb, Baumol, Lmbriser, Garzón, Nueno, Naisbitt, Kanter, Hmsby, Pümpin eta García, Peters, Hamel eta Kirby,. Alderdi praktikoan Mondragon Korporazioko 12 enpresa aztertzen ditu, eta Ibagué hiriko beste hamabi. Arrakastari edo porrotari laguntzen dizkieten barne-ekintzailetasuneko faktore nagusienak laburbilduz, hauek ditugu:
- Arrakasta: barne-ekintzailearen ezaugarriak, erakundearen sostengua, barne-ekintzaile kultura, berrikuntza eta I+G, itun estrategikoak, eta pizgarriak.
- Porrota: jatorriko erakundearen baliabideen kontsumoa, sektorearen ezagutza urria, burokraziak, errentagarritasun adierazleez soilik neurtu, negozio helduak, dedikazio falta, laguntza eta baliabide falta, know-how gutxi, beldurra porrotari, besteenganako menpekotasuna, akats ezaren kultura, informazio gabezia, unibertsitate-enpresa urruntasuna, larregiko dibertsifikazioa, laguntza publikorik eza, eta enplegatuen konpromiso urria.
.

Arrisku-kapitalaren jaitsiera

Harvard Business School-eko Working Knowledge argitalpenaren azken alean Harvard Business School-eko Investment Banking-eko katedraduna den Josh Lerner elkarrizketatzen dute. Liburu bat argitaratu berri du: "Boulevard of Broken Dreams: Why Public Efforts to Boost Entrepreneurship and Venture Capital Have Failed—and What to Do about It". Aztertzen duen puntuetako bat diru publikoa europar eta amerikar finantza sistemara salbatzeko bideratzearena izan da, ekintzailetasuna sustatzen eta negozio berriei laguntzen hain gutxi egin denean, hauek izanik enplegua sortzen dutenak.

Era berean, arrisku-kapitalen funtsetatik inbertsiogile pribatuen atzera-egitea aztertzen du, gobernuetatik babes gutxi jasotzen dutelakoan. Hain zuzen, gaur bertan Obama presidenteak finantza sistema flotarazteko aurrekontutik soberan geratu diren 200.000 milioi dolar, enpresa txiki eta ertainei laguntzeko eta ekintzailetasuna sustatzeko erabili nahi duela jakin da, estatua %10eko langabezi tasa historikotik jaisteko. Baina ez du eraikuntzan inbertitzeko neurriak hartuz soilik egiten, beste lurralde batzuetan gertatzen den bezala, baizik eta bere administrazioak ikerkuntza eta berrikuntzaren garrantziaren ezagutza sakona duela adierazi du. Horrela, enpresa ekimenari laguntzeko eremuko lagungarriagoa sortu nahi du, neurri hauen bidez: a) oinarrizko ikerkuntzari finantziazio publiko gehiago bideratzeko neurriak hartu, b) zientzialari eta injineru espezializatuen inmigraziorako murrizketak leundu, eta c) ahalmen handiko enpresariei eremua hobetzeko patenteen sistema arrazionalago bat egituratu.
.

Ideiak askatzen

Ekintzailetasunaren aste globalaren barnean (Azaroa 16-22), Stanford Universityk, munduko ekintzailetasun arloan dagoen eredurik ezagunena den Silicon Valleyko zuabeetako bat, Ekintzailetasun Teknologiko Programaren barnean mundu osoko ikasleentzat berrikuntza lehiaketa bat antolatu zuen (The Global Innovation Tournament). Eta aste honetan jakin dira lehiaketako irabazleen izenak. Epaileak Stanford eta beste unibertsitate batzuetako irakasleak ziren, eta baita inbertsiogileak, ekintzaileak eta Deloitte eta Logitech bezalako enpresetako zuzendari seniors-ak. Denak azpimarratu dute aukeratutako 300 hautagaien maila altua, eta horietatik 22 finalista aukeratu zituzten ondorengo irizpideak kontutan hartuta:
- Ideiaren berrikuntza eta orijinaltasuna,
- Bere erakargarritasuna,
- Sormena, bai ideiaren planteamenduan zein aurkezpenean,
- Ezarria izateko gaitasuna eta bere eraginkortasuna, eta
- Aurkezpenaren gardentasuna eta sendotasuna.

22 finalista-garaileen zerrendan, 14 estatuetako bideoak ageri dira:
- Txina: 5,
- Txile: 3,
- USA eta Singapur: 2, eta
- Danimarka, Israel, Japonia, Errumania, Taiwan, Kenya, Lituania, Indonesia, Ekuador eta Malaisia: 1.
.

Erosketak globalizatu

Profesional bikaina eta adiskide ona den German Lorenzorekin izan naiz, Mondragon Korporazioko negozioa den Asia-Pacific International Business-eko zuzendariarekin hain zuzen. Asiako hego-ekialdeko erosketak kudeatzen dituzte, India etaTxinaren artean dituzten 30 enplegatuekin. Negozioak autonomia maila handia du Korporazioaren barnean, eta benetan ondo dabil. Beste lurralde batzuetara zabaltzekotan dabiltza, Asiako hego-ekialdeaz gain, eta baita bezeroen sorta Korporaziokoak ez diren enpresa eta erakundeetara zabaltzea.

Proiektu erakargarria bezain anbizio handikoa da, eta berezkoa duen garrantziaz gain, une hauetan berebiziko gaurkotasuna du. Jose Mari Aldekoa Mondragon Korporazioko Presidenteak garai honetan gerenteekin urtero egiten duen bileran, ondorengo urteari begira gestio plan egoki bat egiteko, 2010eko erosketen kudeaketan 100 milioi euro aurreztuko direla esan du prentsa titularretarako. Marjina gordinak mantentzeko bidean, asko jaitsi baitira bai bezeroek erosle taldeetan elkartzen direlako eta baita salmenten prezioak jaitsi egin direlako sektoreko enpresen lehiakortasunaren eraginez, nahitaezkoak dira kudeatze arlo berriak bilatzea.
.